Antalya Gazipaşa GES ve Güneş Enerjisi Kurulumu

Antalya'nın en doğusunda, Mersin sınırına dayanan Gazipaşa'da dağlar denize çok yakın iniyor; kıyı boyunca uzanan dar ovada muz seraları, açık muz bahçeleri ve son yıllarda yaygınlaşan avokado ile diğer tropik meyve bahçeleri yan yana duruyor. İlçe, kendi havalimanı ve Selinus antik kenti ile de biliniyor.

Bu coğrafya enerji tasarımına doğrudan yansıyor. Düz arazinin değerli ve sınırlı olduğu kıyı şeridinde paneller için ayrılacak her metrekare tarımla yarışıyor; içeri doğru yükselen köylerde ise eğimli yamaçlar, teraslı bahçeler ve şebeke hatlarının sonunda kalan dağınık evler var. Gazipaşa'da tek tip bir çözüm yerine parselin kıyıda mı, yamaçta mı olduğuna göre başlayan bir tasarım yapıyoruz.

Muz serası, domates ya da biber serasına benzemiyor. Bitki boyu nedeniyle seralar çok daha yüksek yapılıyor, yaprakların sağlıklı kalması için nem kontrolü kritik ve kış gecelerinde sıcaklığın belli bir seviyenin altına düşmemesi gerekiyor. Bu da sisleme pompaları, büyük havalandırma motorları ve ısıtma sisteminin fan ve sirkülasyon pompaları gibi elektrik yüklerini artırıyor.

Keşifte bu yükleri sezon sezon ayırıyoruz: yaz aylarında nemlendirme ve havalandırma öne çıkarken kışın ısıtma ekipmanı devreye giriyor. Panelleri seranın üstüne değil, yanındaki pompa ve depo yapılarına ya da sera dışındaki şeride yerleştiriyor, kapasiteyi iki sezonun ortalamasına göre değil, işletmenin en uzun süren tüketim dönemine göre belirliyoruz.

Gazipaşa'da muz yetiştiren işletmelerin bir kısmı ürününü hasattan sonra kendi olgunlaştırma odalarında bekletiyor. Bu odalarda muz, kontrollü sıcaklık ve nem altında, olgunlaşmayı başlatan gaz verilerek birkaç gün tutuluyor; soğutma kompresörleri ve hava sirkülasyon fanları gece gündüz çalışıyor.

Bu tür sürekli yüklerde güneş enerjisi gündüz tüketimin tamamına yakınını karşılarken gece tüketimi şebekeden geliyor. Olgunlaştırma odalarının yalıtımı iyiyse, odayı öğleden sonra biraz daha soğutup gece kompresörün daha az çalışmasını sağlamak gibi basit ayarlamalarla güneşten gelen payı artırmak mümkün. Bu ayarları soğutma servisinizle birlikte yapmayı öneriyoruz; ürün kalitesini riske atacak bir değişiklik yapmıyoruz.

Yeni bir muz serası kurmayı planlayan üreticilere, enerji sistemini serayla birlikte tasarlamayı öneriyoruz. Panelleri seranın kuzey tarafına yerleştirmek gün boyu seraya gölge düşmesini önlüyor; sulama deposu ve pompa odasını panellerin yakınına konumlandırmak da kablo mesafesini ve kayıpları azaltıyor.

Sera inşaatı sırasında açılan kanallardan enerji kablolarını geçirmek, sonradan yapılacak kazı işçiliğini de ortadan kaldırıyor. Ayrıca sera iskeleti için kullanılan çelik profil tedarikçisiyle panel konstrüksiyonunu aynı anda planlamak, sahaya tek seferde malzeme indirilmesini sağlıyor.

Gazipaşa'nın iç kesimindeki köylerin bir kısmı, uzun bir alçak gerilim hattının en ucunda yer alıyor. Bu evlerde gündüz güneş paneli şebekeye elektrik verdiğinde hattaki gerilim yükselebiliyor; şebeke gerilimi izin verilen sınırı aştığında inverter kendini koruma amaçlı devreden çıkıyor ve sistem tam da en güneşli saatlerde üretimi kesiyor.

Bu sorunu keşifte şebeke gerilimini ölçerek öngörüyoruz. Risk görülen evlerde inverterin gerilime bağlı güç azaltma ayarlarını kullanıyor, kabloları gerilim düşümünü azaltacak kesitte seçiyor, gerekirse üretimin bir kısmını bataryaya yönlendiren hibrit bir yapı kuruyoruz. Böylece sistem hattı zorlamadan, sık sık devreden çıkmadan çalışıyor. Hibrit yapının ayrıntıları için enerji depolama sayfamıza bakabilirsiniz.

Aynı köylerde karşılaşılabilen bir diğer durum, bölgeyi besleyen trafonun güneş enerjisi bağlantıları için ayrılmış kapasitesinin dolmuş olması. Böyle bir durumda dağıtım şirketi başvuruyu bekletebiliyor ya da daha küçük bir güce onay verebiliyor. Başvuruyu yapmadan önce bu ihtimali de göz önüne alıyor, onaylanan güce göre sistemi yeniden boyutlandırmak gerekirse teklifi buna göre güncelliyoruz.

Sahilden içeri doğru yükselen arazide bahçeler çoğu zaman taş duvarlarla desteklenmiş teraslar halinde. Bu teraslar düz bir tarlaya göre farklı bir yerleşim gerektiriyor: her terasın genişliği birkaç sıra panel almaya yetmeyebilir ve üst terasın duvarı alttaki panellere sabah ya da akşam gölge düşürebilir.

Teraslı arazide panel sıralarını teras duvarına paralel diziyor, her sıranın önündeki duvar yüksekliğini ölçerek gölge payını hesaplıyoruz. Bazen tek bir geniş terası tamamen GES'e ayırmak, panelleri birçok terasa dağıtmaktan hem daha ucuz hem bakım açısından daha pratik oluyor.

Gazipaşa'da son yıllarda yeni konut ve villa projeleri artıyor. İnşaatı devam eden ya da proje aşamasındaki bir evde güneş enerjisini baştan planlamak, sonradan yapılan kuruluma göre hem maliyeti hem de görüntüyü iyileştiriyor.

Çatının güneye bakan yüzeyini baca ve dış ünite gibi engellerden arındırmak, panelden elektrik panosuna giden kablolar için duvar içinden boru ayırmak ve ileride batarya eklenebilecek bir teknik alan planlamak bunların başında geliyor. Mimarınız ya da müteahhidinizle proje aşamasında bu detayları paylaşabiliyoruz.

Gazipaşa'daki evlerin büyük çoğunluğunun çatısında sıcak su için kullanılan güneş kolektörü ve depo (termosifon) bulunuyor. Bu sistemler elektrik değil sıcak su üretiyor ve çoğu zaman çatının en güneşli köşesini kaplıyor. Elektrik üreten panelleri eklerken ilk sorulması gereken soru, kolektörün yerinde kalıp kalmayacağı.

Kolektör iyi çalışıyorsa yerinde bırakıyor, panelleri ona gölge düşürmeyecek ve depoya bakım için erişimi kapatmayacak şekilde diziyoruz. Kolektör eskimiş, sızdırıyor ya da kışın yetersiz kalıyorsa, onu söküp yerine panel koymak ve sıcak suyu ısı pompalı bir su ısıtıcısıyla elde etmek bazı evlerde daha verimli bir sonuç veriyor. Bu kararı evdeki kişi sayısına ve sıcak su kullanım alışkanlığına bakarak birlikte veriyoruz.

Gazipaşa sahilindeki site ve apartların önemli bir kısmı, sahiplerinin yalnızca yaz aylarında geldiği ikinci konutlar. Bu evlerde tüketim temmuz–ağustosa sıkışırken panel yıl boyu üretiyor; dolayısıyla sistemin değeri büyük ölçüde fazla üretimin mahsuplaşmayla nasıl değerlendirildiğine bağlı.

Boş kalan aylarda sistemin güvenle çalışması için inverterin hata bildirimlerini telefonunuza ya da e-postanıza yönlendiriyor, sigorta ve kaçak akım rölelerini kolay erişilen bir panoda topluyoruz. Ev sahibinin uzakta olduğu dönemde bir arıza oluşursa, haber aldığımız anda sahaya yönlendirebileceğimiz bir bakım planı da öneriyoruz.

Gazipaşa'nın sahilden içeri doğru yükselen köylerinde hayvancılık ve küçük çiftlik işletmeleri de yaygın. Bu işletmelerde hayvan içme suyunun depoya basılması, sağım sonrası sütün soğutulması ve ahır aydınlatması başlıca elektrik yükleri.

Su pompasını doğrudan güneşle çalıştırıp suyu depoda biriktirmek, sabah sağımından sonra devreye giren süt soğutma tankını ise gündüz üretimiyle beslemek, küçük bir sistemle bile belirgin tasarruf sağlıyor. Ahır çatısına kurulacak panellerde ise hayvan barınağından yükselen amonyak gazına dayanıklı modeller seçiyoruz. Şebekeye hiç bağlı olmayan yayla ağıllarında aynı yükleri off-grid güneş enerjisi sistemleriyle karşılıyoruz. Komşu Alanya ilçesinde de benzer yamaç köylerinde çalışıyoruz.