Antalya Kepez GES ve Güneş Enerjisi Kurulumu

Kepez, Kırkgöz kaynaklarının sularını kullanan Kepez Hidroelektrik Santrali ile Antalya'nın enerji tarihinde özel bir yere sahip; kente uzun yıllar elektrik sağlayan şirket de Kepez adını taşıyordu. Bugün aynı ilçenin fabrika ve konut çatıları, kentin yeni enerji kaynağının, yani güneşin önemli üretim alanlarından biri haline geliyor.

Antalya'nın en kalabalık ilçesi olan Kepez'de hem büyük sanayi tesisleri ve küçük sanayi siteleri hem de Varsak'tan Göksu'ya uzanan geniş konut bölgeleri bulunuyor. Bu çeşitlilik nedeniyle Kepez'deki projelerimiz birkaç kilovatlık ev sistemlerinden yüzlerce kilovatlık fabrika çatılarına kadar geniş bir aralığa yayılıyor.

Antalya Organize Sanayi Bölgesi'nde bir fabrika çatısına 288 adet 590 Wp panel ve 50 kWe gücünde üç on-grid inverterden oluşan 169,92 kWp'lik bir sistem kurduk; ayrıntıları Sütçü Çatı GES proje sayfasında. Bugüne kadarki en büyük ölçekli çatı projelerimizden biri olan bu santral, öncelikle fabrikanın anlık tüketimini karşılıyor; tüketimi aşan üretim şebekeye aktarılarak mahsuplaşmayla değerlendiriliyor.

Kepez'deki sanayi tesisleri ve atölyeler için de aynı yaklaşımı uyguluyoruz: tesisin gün içindeki tüketim dağılımını faturalardan ya da sayaç verisinden çıkarıp panellerin üretim eğrisiyle karşılaştırıyor, kapasiteyi üretilen elektriğin olabildiğince tesiste kullanılacağı şekilde belirliyoruz. Sanayi tarifelerinin yüksekliği ve gündüz tüketiminin ağırlığı, bu tesislerde geri dönüş süresini kısaltan başlıca etkenler.

Bu ölçekteki bir sanayi çatı GES'inde, panel ağırlığının çatı statiğine etkisini önceden hesaplamak, kablolama ve inverter yerleşimini üretim hattını aksatmayacak şekilde planlamak kritik. Kepez'deki projemizde bu süreci, tesisin üretim takvimini aksatmadan tamamladık.

Fabrika çatılarında yangın güvenliği de tasarımın bir parçası: DC kablo güzergâhlarını yangın bölmelerini geçmeyecek şekilde planlıyor, inverterleri yanıcı malzeme depolarından uzak, havalandırmalı alanlara yerleştiriyor ve itfaiyenin müdahale ederken sistemi hızla devre dışı bırakabileceği ayırıcıları işaretliyoruz. Çatıda çalışacak ekiplerimiz için yaşam hattı ve korkuluk gibi iş güvenliği önlemlerini de montaj planına dahil ediyoruz.

Sanayi GES'lerinde çoğu zaman gözden kaçan bir konu, fabrikanın çalışmadığı günler. Tek vardiya çalışan ve hafta sonu kapalı olan bir tesiste, cumartesi ve pazar günleri üretilen elektriğin tamamı şebekeye gidiyor; uzun bayram tatillerinde bu süre bir haftayı bulabiliyor.

Kepez'deki sanayi tekliflerimizde tesisin haftalık çalışma takvimini soruyor, çalışılmayan günlerdeki üretimin nasıl değerlendirileceğini ayrı olarak hesaplıyoruz. Üç vardiya ya da hafta sonu da çalışan tesislerde kapasite daha büyük tutulabilirken, tek vardiyalı tesislerde sistemi hafta içi gündüz yüküne göre boyutlandırmak yatırımı daha verimli hale getiriyor. Sanayi projelerine bakışımızı sanayi ve otel GES sayfasında ayrıntılı anlattık.

Sanayi tesislerinde GES devreye girdikten sonra sık karşılaşılan ve çoğu zaman sonradan fark edilen bir sorun, reaktif enerji bedeli. Güneş sistemi aktif enerjinin bir kısmını karşıladığında şebekeden çekilen aktif enerji azalıyor, ancak motorların ihtiyaç duyduğu reaktif enerji aynı kalıyor. Bu da şebekeden çekilen enerjideki reaktif oranı yükseltiyor ve mevcut kompanzasyon panosu bu yeni durumu dengeleyemiyorsa faturaya ceza olarak yansıyabiliyor.

Kepez'deki sanayi projelerinde bu nedenle kompanzasyon sistemini de keşif kapsamına alıyoruz. Gerekiyorsa kompanzasyon rölesinin ayarlarını GES ile uyumlu hale getiriyor ya da üretim yönünü de ölçebilen bir röleye geçilmesini öneriyoruz. Devreye almadan sonraki ilk faturaları birlikte kontrol ederek sorunun oluşmadığından emin oluyoruz.

Kepez'in eski sanayi bölgelerindeki bazı depo ve atölyelerde çatılar hâlâ asbestli lif çimento (eternit) levhalardan oluşuyor. Bu levhaların üzerine panel kurmak için delik açmak, kesmek ya da üzerinde yürümek hem sağlık hem de güvenlik açısından risk taşıyor; levhalar zamanla kırılgan hale de gelebiliyor.

Bu tür çatılarda GES kurulumunu ancak çatının yetkili firmalar tarafından usulüne uygun şekilde sökülüp yeni bir kaplamayla değiştirilmesinden sonra yapıyoruz. Çatı yenileme ile GES projesini aynı takvime oturtmak, iskele ve vinç gibi masrafları bir kez ödemeyi sağlıyor ve tesise hem yeni bir çatı hem de elektrik üreten bir sistem kazandırıyor.

Kepez'in Varsak, Göksu ve Düdenbaşı gibi mahallelerinde bahçeli müstakil evler ve az katlı yapılar yaygın. Bu evlerde çatının tamamı tek bir hane tarafından kullanıldığı için, apartmanlara göre karar ve kurulum süreci çok daha kısa.

Bu bölgelerde dikkat ettiğimiz başlıca konu, yıllar içinde büyüyen bahçe ağaçlarının ve yeni yapılan komşu binaların ileride çatıya gölge düşürme ihtimali; yerleşimi bu riski en aza indirecek şekilde planlıyoruz. Komşu parselde imar durumunun kaç kata izin verdiğini sorgulamak, bugün boş olan arsanın beş yıl sonra çatınızı gölgede bırakıp bırakmayacağını önceden görmemizi sağlıyor.

Kepez'deki küçük sanayi sitelerinde oto tamir, marangoz ve metal işleme gibi atölyeler üç fazlı makinelerle gündüz yoğun elektrik tüketiyor. Bu atölyelerin önemli bir kısmı kiracı olduğundan, GES yatırımında mülk sahibiyle kiracı arasında çatı kullanımını ve kazancın paylaşımını baştan netleştirmek gerekiyor.

Uzun süreli kira sözleşmesi olan işletmelerde ya da mülk sahibinin kendi kullandığı dükkânlarda orta ölçekli çatı sistemleri sıkça tercih ediliyor. Boya, kaynak ve talaş işi yapılan atölyelerde panel yüzeyinde yağlı bir kir tabakası daha hızlı oluştuğu için, bu çatılarda temizlik aralığını standart konutlara göre daha sık planlıyoruz.

Kepez'in kalabalık mahallelerindeki marketler, kasaplar ve toptancılar için soğuk odalar ve soğutmalı reyonlar yıl boyu süren, yazın ise belirgin şekilde artan bir tüketim oluşturuyor. Bu tüketimin gündüz kısmı güneşle örtüştüğü için marketler çatı GES'inden hızlı fayda gören işletmeler arasında.

Elektrikli fırın kullanan fırınlarda ise yükün önemli bir kısmı gece ve sabaha karşı geldiği için güneşin payı daha sınırlı kalıyor; bu işletmelerde pişirme dışındaki hamur makineleri, soğutma ve satış alanı tüketimini hedefleyen daha küçük bir sistem öneriyoruz. Kesintide soğutmanın durmaması gereken işletmeler için enerji depolama seçeneklerini de değerlendiriyoruz.

Kepez'in havalimanına uzanan Altınova kesiminde, kentleşmeye rağmen sera, fidancılık ve süs bitkisi üretimi yapan işletmeler hâlâ bulunuyor. Bu işletmelerde sulama pompaları, sisleme sistemleri ve sera havalandırması gündüz saatlerinde yoğunlaşan yükler.

Kentin içinde kalan bu tarım işletmelerinde arazinin değeri yüksek olduğu için panelleri tarım alanına değil, depo, ofis ve satış binalarının çatılarına yerleştiriyoruz. Tarımsal sulama aboneliği bulunan kuyularda bu aboneliğe bağlı ayrı bir sistem kurmak da seçenekler arasında; hangisinin daha avantajlı olduğunu faturaları inceleyerek belirliyoruz.

Kepez'de yeni yapılan konutlarda ısıtma için ısı pompası, ulaşım için elektrikli araç tercih edenlerin sayısı artıyor. Bu iki yük, bir hanenin yıllık elektrik tüketimini kolayca ikiye katlayabiliyor.

GES'i yalnızca bugünkü faturaya göre değil, önümüzdeki birkaç yılda eklenmesi planlanan bu yüklere göre tasarlamayı öneriyoruz. Araç şarjını gündüz, güneş varken yapacak şekilde zamanlayan akıllı şarj üniteleri, üretilen elektriğin evde kalan payını artırıyor. Ev sistemlerinin genel mantığını Antalya ev ve villa güneş enerjisi sistemi yazımızda bulabilirsiniz; komşu Döşemealtı ve Muratpaşa ilçelerinde de aynı yaklaşımla çalışıyoruz.