Antalya Korkuteli GES ve Güneş Enerjisi Kurulumu

Korkuteli, Antalya'dan Burdur ve Denizli'ye uzanan yol üzerinde, Termessos'un arkasındaki geçitten sonra açılan yüksek bir yayla ovasında yer alıyor. Kıyıdan yalnızca bir saatlik mesafede olmasına rağmen iklimi bambaşka: yazlar sıcak ama geceleri serin, kışlar soğuk ve zaman zaman karlı.

Ovada tahıl, nohut, patates ve sebze tarımı; çevresindeki yamaçlarda meyve bahçeleri ve köylerde hayvancılık yapılıyor. Elektrik tüketiminin büyük kısmı sulama kuyularından, ürün depolarından ve ahırlardan geliyor. Korkuteli'de bu yüzden projelerimizin çoğu tarım ve hayvancılık işletmeleri için; ilçe merkezinde ve yol üzerinde ise konutlar ve ticari işletmeler için sistemler kuruyoruz.

Güneş panelleri ısındıkça verim kaybeder. Bugünkü panellerin çoğunda hücre sıcaklığı her bir derece arttığında üretim yaklaşık yüzde 0,3 ile 0,4 arasında düşüyor. Kıyıda bir temmuz öğleden sonrasında panel yüzeyi 60 dereceyi rahatlıkla aşabilirken, Korkuteli'nin yayla rüzgârında aynı panel belirgin şekilde daha serin kalıyor.

Bu fark, yaz aylarında Korkuteli'deki bir sistemin aynı güneş ışığından birkaç puan daha fazla elektrik üretmesi anlamına geliyor. Yüksek rakımda havanın daha temiz ve kuru olması da güneş ışınımının panele daha az kayıpla ulaşmasını sağlıyor. Teklifteki üretim tahminini kıyı ilçeleri için kullanılan varsayımlarla değil, Korkuteli'nin kendi iklim verileriyle hesaplıyoruz.

Korkuteli ovasında sulama kuyularının bir kısmı oldukça derin ve buralarda kullanılan dalgıç pompalar yüksek güç çekiyor. Pompa gücü büyüdükçe doğrudan güneşle çalışan (sürücülü) sistemin panel ihtiyacı da büyüyor.

Tarımsal sulama aboneliği bulunan kuyularda bu yüzden çoğu zaman şebeke bağlantılı bir sistemi öneriyoruz: pompa ihtiyaç duyduğu gücü şebekeden de alabiliyor, sulama yapılmayan aylardaki üretim de mahsuplaşma yoluyla değerlendiriliyor. Aboneliği olmayan uzak kuyularda ise sürücülü sistem en ekonomik seçenek olabiliyor. Bu ayrımı ve panel hesabını tarımsal sulamada güneş enerjisi şebekesiz çalışabilir mi sorusunda ayrıntılı anlattık.

Korkuteli'de patates ve diğer ürünlerin önemli bir kısmı hasattan sonra havalandırmalı depolarda bekletiliyor ve satışa çıkmadan önce ayıklama ve boylama makinelerinden geçiyor. Depo fanları ve boylama hatları özellikle sonbaharda yoğun çalışan yükler.

Bu tesislerin geniş çelik çatıları, hafif ray sistemleriyle hızlıca panel kurulmasına imkân veriyor; tesisin sezonluk tüketimini ve çatı alanını birlikte değerlendirerek sistemi boyutlandırıyoruz. Depo içindeki sıcaklığın dış havaya göre ayarlandığı tesislerde, havalandırma fanlarını gece serinliğinde çalıştırma alışkanlığı güneş üretimiyle örtüşmediği için bu yükü şebeke ve mahsuplaşmayla dengeliyoruz.

Korkuteli'nin ova kenarlarında ve yamaçlarında, tarım için verimli olmayan taşlık ve sığ topraklı araziler bulunuyor. Bu tür parseller, verimli tarım arazisine göre arazi tipi GES için izin alma sürecinde daha avantajlı olabiliyor; çünkü koruma altındaki tarım arazilerinde tarım dışı kullanım izni almak çoğu zaman zor.

Arazi GES düşünen yatırımcılar için önce parselin niteliğini, bağlantı yapılacak hatta olan uzaklığı ve bölgedeki trafo kapasitesini sorguluyoruz. Bu üç bilgi olmadan verilen bir üretim ve getiri tahmini yanıltıcı olabiliyor. Dönüm başına üretim ve getirinin nasıl hesaplandığını 1 dönüm güneş enerjisi getirisi yazımızda örnekledik; arazi projelerimizin genel çerçevesi için Antalya arazi GES kurulumu sayfasına bakabilirsiniz.

Korkuteli'de kış aylarında ovanın karla kaplandığı günler oluyor. Kar, güneş ışığının büyük kısmını geri yansıtan bir yüzey; arazi kurulumlarında arka yüzeyi de ışık toplayabilen çift yüzlü (bifacial) paneller, bu yansımadan ek üretim elde edebiliyor. Kar olmayan dönemlerde de açık renkli toprak ya da çakıl zemin aynı etkiyi daha küçük ölçüde sağlıyor.

Çift yüzlü panellerin avantajını kullanabilmek için panellerin yerden yeterince yüksekte ve arka yüzeyi gölgelemeyen bir konstrüksiyon üzerinde durması gerekiyor. Bu nedenle Korkuteli'deki arazi projelerinde panel alt kenarını hem kar birikintisinin üzerinde kalacak hem de arka yüzeye yeterli ışık ulaşacak yükseklikte tasarlıyoruz. Çatı kurulumlarında ise arka yüzey kapalı kaldığı için bu avantaj sınırlı; orada tek yüzlü paneller daha ekonomik.

Ovanın ortasında, köyden kilometrelerce uzakta kalan bir kuyu başındaki panel ve kablolar, ne yazık ki hırsızlık açısından risk taşıyabiliyor. Özellikle bakır kablolar ve pompa sürücüleri hedef olabiliyor.

Uzak tarlalardaki kurulumlarda panelleri özel uçlu, sökülmesi zor güvenlik cıvatalarıyla sabitliyor, kabloları toprak altından ve koruma borusu içinden geçiriyor, sürücü ve panoyu kilitli metal bir dolaba yerleştiriyoruz. Hareket algılayan, güneşle çalışan bir kamera ve alarm sistemi de ek bir önlem olabilir. Bu önlemlere rağmen büyük yatırımlarda hırsızlığı da kapsayan bir sigorta poliçesi yaptırılmasını tavsiye ediyoruz.

Korkuteli köylerinde büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık yaygın ve ahır çatıları, çoğu zaman işletmedeki en geniş ve en güneşli yüzey. Ancak ahır içinden yükselen amonyak gazı, sıradan panellerin çerçeve ve arka yüzey malzemelerini zamanla yıpratabiliyor.

Ahır çatılarında bu yüzden amonyak dayanım testinden geçmiş paneller ve kaplamalı konstrüksiyon kullanıyoruz. Ahırdaki yem karma makineleri, havalandırma fanları, otomatik suluklar ve süt sağım ekipmanı gündüz çalışan yükler olduğu için, üretilen elektriğin büyük kısmı doğrudan işletmede tüketiliyor. Kışın suluklarda donmayı önleyen ısıtıcılar gibi gece yüklerini ise şebeke bağlantısıyla karşılıyoruz.

Korkuteli'nin açık yayla ovasında zaman zaman kuvvetli rüzgâr ve dolu görülebiliyor. Kullandığımız paneller, uluslararası standartlarda belirli çaptaki dolu tanelerine karşı test edilmiş temperli camlara sahip; arazi kurulumlarında ise konstrüksiyonu bölgenin rüzgâr yüküne göre hesaplıyor, kazıkları zemin yapısına uygun derinlikte çakıyoruz.

Büyük tarımsal yatırımlarda sistemi doğal afetlere karşı sigortalatmayı da öneriyoruz. Meyve bahçelerinde dolu ağı kullanan üreticilerin ağ direkleriyle panel sıraları arasında makine geçişine yetecek mesafe bırakmasını, ağların rüzgârda panellere sürtünmeyecek şekilde gerilmesini sağlıyoruz.

Antalya'yı iç bölgelere bağlayan ana yol Korkuteli'den geçiyor ve yol boyunca lokantalar, dinlenme tesisleri, oto servisler ve tır parkları bulunuyor. Bu işletmelerin çoğu günün büyük bölümünde açık; mutfak, soğutma, aydınlatma ve klima yükleri gündüz yoğunlaşıyor.

Bu tesislerde çatıların yanında geniş açık otoparklar da panel için değerlendirilebiliyor. Akaryakıt istasyonu bulunan tesislerde pompa adası çevresindeki güvenlik mesafelerine uyarak, panelleri yalnızca izin verilen alanlara, genellikle market ve lokanta binasının çatısına ya da istasyondan uzak araç park yerlerinin üzerine yerleştiriyoruz.

Korkuteli'deki evlerde tüketim kıyıdakinden farklı bir yıllık eğri çiziyor: yazın klima ihtiyacı daha az, kışın ise elektrikli ısıtıcı ve ısı pompası kullanan evlerde tüketim belirgin şekilde artıyor. Bu durumda güneş üretimi ile tüketim aynı aylarda zirve yapmıyor ve yaz fazlası ile kış açığının mahsuplaşma kurallarına göre nasıl dengeleneceği önem kazanıyor.

Konut tekliflerinde bu yüzden yalnızca yıllık toplamı değil, ay ay üretim ve tüketim tahminini yan yana gösteriyoruz. Kış güneşinden daha fazla yararlanmak isteyen ev sahipleri için panel eğimini biraz daha dik seçmek, yıllık toplamda küçük bir kayıp karşılığında kış üretimini artırabiliyor. Komşu Elmalı ve Döşemealtı ilçelerindeki benzer projelerimizi de inceleyebilirsiniz.