Antalya Arazi GES Kurulumu ve Güneş Enerjisi Santrali

Arazi GES; sanayi tesisleri, oteller, tarımsal işletmeler, soğuk hava depoları ve sulama birlikleri gibi yüksek tüketimli kurumlar için çatı alanının yetmediği durumlarda tercih edilir. Zemin montajında panel açısı ve yönü serbestçe optimize edilebildiği için kWp başına üretim çoğu zaman çatı sistemlerinden daha yüksektir.

Sıralar arası gölgelenme mesafesi, servis yolları ve arazinin eğimi hesaba katıldığında 1 dönüm (1.000 m²) araziye tipik olarak yaklaşık 60–100 kWp kurulu güç yerleştirilebilir; 1 MWp'lik bir santral için ise genellikle 10–15 dönüm alan gerekir. Antalya'da iyi yönlendirilmiş bir arazi sistemi, kWp başına yılda yaklaşık 1.500 kWh ve üzeri üretim potansiyeline sahiptir.

Getiri hesabının detayları için 1 dönüm güneş enerjisi getirisi rehberimizi okuyabilirsiniz.

Keşifte araziyi şu kriterlerle değerlendiriyoruz:

Arazi GES projelerinde tapu niteliğine göre il tarım ve orman müdürlüğünden tarım dışı kullanım izni, imar ve belediye süreçleri ile dağıtım şirketi bağlantı onayı gerekebilir. Lisanssız üretim kapsamındaki arazi santrallerinin bir tüketim tesisiyle ilişkilendirilmesi gerekir. Bu şartlar dönemsel olarak güncellendiği için fizibilite aşamasında güncel mevzuatı projenize göre değerlendiriyoruz.

Mersin Gülnar'da tamamladığımız Ermenek Arazi GES (750 kWp), zemin montajlı santral tasarımı, kazıklı konstrüksiyon ve orta gerilim bağlantısı konusundaki deneyimimizi gösteriyor. Antalya'da Serik, Aksu, Manavgat ve Kumluca gibi tarım ağırlıklı ilçelerde arazi GES keşiflerini ücretsiz yapıyoruz.

Arazi santrallerinde en önemli tasarım kararlarından biri panel sıraları arasındaki mesafe. Sıraları sıkıştırmak aynı araziye daha fazla panel sığdırır; ancak kış aylarında güneş alçaldığında öndeki sıranın gölgesi arkadakine düşer ve her panelin ürettiği enerji azalır.

Bu dengeyi arazinin değeri ve bağlantı kapasitesiyle birlikte değerlendiriyoruz. Bağlantı gücü sınırlıysa sıraları daha geniş aralıkla yerleştirip her panelden en yüksek verimi almak; arazi sınırlı ve değerliyse sıraları sıklaştırıp küçük bir kış kaybını kabul etmek daha mantıklı olabiliyor. Farklı sıra aralıkları için yıllık üretimi simülasyonla karşılaştırıp kararı rakamlarla veriyoruz.

Arazi santrallerinin çoğunda paneller sabit bir eğimle güneye bakacak şekilde kurulur. Tek eksenli takip sistemleri ise panelleri gün boyunca doğudan batıya doğru döndürerek güneşi izler ve aynı panel sayısıyla daha fazla enerji üretir.

Takip sistemleri ek üretimin yanında daha yüksek yatırım, hareketli parçalar nedeniyle bakım ihtiyacı ve rüzgâra karşı daha dikkatli bir tasarım gerektiriyor. Geniş, düz ve rüzgâr açısından uygun arazilerde avantajlı olabilirken, eğimli ya da parçalı arazilerde sabit konstrüksiyon genellikle daha ekonomik kalıyor. Hangisinin projeniz için daha iyi bir getiri sağlayacağını fizibilitede iki senaryoyu karşılaştırarak gösteriyoruz.

Yerleşimden uzak arazilerde kurulan santrallerde panel ve kablo hırsızlığı, hayvanların sahaya girmesi ve yetkisiz erişim gerçek riskler. Bu yüzden arazi projelerinde santralin çevresine tel çit ve kilitli giriş kapısı, kritik noktalara gece görüşlü kamera ve hareket sensörlü aydınlatma yerleştiriyoruz.

Kamera ve alarm sistemi, santralin izleme altyapısıyla birlikte uzaktan takip edilebiliyor. Bunların yanında hırsızlık, doğal afet ve üretim kaybını kapsayan bir sigorta poliçesi yaptırılmasını öneriyoruz.

Arazi santrallerinde panel altında büyüyen otlar, zamanla alt sıradaki hücreleri gölgeleyebiliyor ve yaz aylarında kuruyarak yangın riski oluşturabiliyor. Ot kontrolü bu yüzden santral bakımının düzenli bir parçası.

Kimyasal ilaç yerine mekanik biçme ya da uygun konstrüksiyon yüksekliği sağlandığında küçükbaş hayvan otlatma, hem çevreye duyarlı hem de ekonomik bir yöntem. Panel altında otlatma yapılacaksa kabloları hayvanların erişemeyeceği yükseklikte ve koruma içinde taşıyor, panel alt kenarını hayvanların zarar veremeyeceği yükseklikte tutuyoruz. Böylece arazi hem enerji üretmeye hem de tarımsal kullanıma devam edebiliyor.

Arazi GES yatırımında çoğu zaman gözden kaçan gerçek şu: en iyi arazi, en düz ya da en güneşli olan değil, bağlantı yapılabilecek en yakın noktaya uygun mesafede olandır. Bağlanılacak hat ya da trafo uzaksa, yeni hat çekme maliyeti santralin toplam bütçesinin önemli bir kısmını oluşturabiliyor.

Ayrıca bölgedeki trafo ve hatların güneş enerjisi bağlantıları için ayrılmış kapasitesi dolmuşsa, proje teknik olarak mükemmel olsa bile bağlantı onayı alamayabiliyor. Bu yüzden arazi seçiminde ilk adım olarak bağlantı imkânlarını sorguluyor, arazinin diğer özelliklerini ancak bu sorunun yanıtı olumluysa ayrıntılı değerlendiriyoruz.

Antalya'nın kırsalındaki arazilerin önemli bir kısmı eğimli ve kış aylarında kısa sürede yoğun yağış alabiliyor. Panellerden akan yağmur suyu, panel sıralarının alt kenarı boyunca toplanarak toprakta oyuklar ve erozyon kanalları açabiliyor; bu da zamanla kazıkların çevresindeki toprağı gevşetebiliyor.

Eğimli arazilerde sıraları eğime göre konumlandırıyor, su akış yollarını önceden belirleyerek drenaj kanalları ve yüzey koruması planlıyoruz. Panel altında doğal bitki örtüsünü korumak da toprağı tutarak erozyonu azaltmanın en etkili yollarından biri.

Kendi arazisi olmayan yatırımcılar için iki seçenek bulunuyor: santral için arazi satın almak ya da uzun süreli kiralamak. Satın alma, santralin ömrü sonunda arazinin değerini de yatırımcıya bırakırken başlangıç maliyetini artırıyor; kiralama ise ilk yatırımı düşürüp yıllık bir gider kalemi ekliyor.

Kiralama durumunda sözleşmenin santralin beklenen ömrünü kapsayacak uzunlukta olması, tapuya şerh gibi güvencelerin sağlanması ve sözleşme sonunda sahanın nasıl teslim edileceğinin açıkça yazılması gerekiyor. Bu iki seçeneği finansal olarak karşılaştıran analizi fizibilite raporuna ekliyoruz.

Bir arazi santrali onlarca yıl çalışacak şekilde tasarlanır; ancak yatırım kararında santralin ömrü sona erdiğinde sahanın ne olacağı da düşünülmelidir. Panellerin, konstrüksiyonun ve kabloların sökülmesi, geri dönüşüme gönderilmesi ve kazıkların çıkarılarak arazinin önceki kullanımına uygun hale getirilmesi bir maliyet kalemidir.

Kazıklı konstrüksiyonlar beton temelli sistemlere göre sökülmesi çok daha kolay olduğu için arazinin ileride tarıma dönebilmesi açısından da avantajlıdır. Kiralık arazilerde bu söküm ve teslim koşullarının kira sözleşmesinde baştan tanımlanmasını, söküm maliyetinin de fizibilitede ayrı bir kalem olarak gösterilmesini öneriyoruz.